ARA
Cinsel arzu yalnızca fiziksel bir rahatlama değil, ilişkilerimizi şekillendiren ve bizi partnerlerimize bağlayan güçlü bir etkendir. Partnerimizi arzuladığımızda, bu bizi zamanla ilişkiyi güçlendiren davranışları yapmaya da motive eder. Dahası, cinsellik ilişkilere enerji ve heyecan verir.
Cinsel sağlık; nörolojik, endokrin ve vasküler sistemler arasındaki karmaşık etkileşimlerle düzenlenen çok yönlü bir sistemdir. Hem erkek hem de kadın cinsel sağlık sorunları; öz saygı, beden imajı, bireyler arasındaki ilişki ve doğurganlık dahil olmak üzere pek çok fiziksel ve duygusal probleme neden olabilir.
Birkaç yıl içerisinde erkeklerde erektil disfonksiyonun oldukça yüksek bir oranda olacağı tahmin ediliyor. Ayrıca günümüzde çiftlerin yaklaşık %15’i çocuk sahibi olmada zorluk yaşıyor. Sistematik bir inceleme, Batı ülkelerinde sperm sayısının yarı yarıya veya daha fazla düştüğünü ve vakaların yaklaşık üçte birinin nedeninin bilinmediğini göstermiştir.
Kadın ve erkeklerde farklı şekillerde görülebilecek cinsel sağlık sorunlarının nedenleri arasında cerrahi prosedürler, travma, vasküler hastalıklar, psikolojik ve nörolojik faktörler yer alıyor. Buna ek olarak yaşam tarzı değişiklikleri, kronik hastalıklar, çevresel kirleticiler ve ilaç yan etkileri de risk faktörleri arasında. Peki beslenmenin cinsel sağlık üzerine olumlu etkisinden faydalanmak için hangi besinleri tüketebiliriz?
İşte cinsel sağlığı etkileyen besinler:
Karbonhidrat ağırlıklı bir yapıya sahip olan balın ana bileşenlerini %80 oranında çeşitli şeker bileşenleri, %17 oranında da su oluşturur. Geri kalan %3’ünde de çeşitli enzimler, vitaminler, mineraller, organik asitler, aminoasitler, aromatik asitler ve polifenoller yer alır. Özellikle içerdiği demir, kalsiyum, bakır, magnezyum, manganez, çinko ve fosfor gibi mineraller ve çeşitli biyolojik özelliklere sahip flavonoidler ile fenolik asitler olmak üzere doğal antioksidanların zengin bir kaynağı olması balı mucizevi bir besin yapar.
Erkeklerde yapılan bazı çalışmalarda bal tüketimi ile sigara dumanına maruziyet sonucu artan ereksiyon problemlerinin azabileceği görülmüştür. Ayrıca bal tüketimi ile ereksiyonu sürdürme yeteneği ve testosteron seviyelerinde artış olabileceğini gösteren çalışmalar da vardır. İçerdiği antioksidanlardan dolayı oksidatif stresin hem kadın hem de erkekte yaratabileceği cinsel problemleri azaltmaya yardımcı olduğundan bal, en doğal afrodizyak besinler arasında yer alır.
Zencefil, sağlığa faydası nedeniyle bazı hastalıklarda özellikle önerilen bir kök sebzedir. Demir, bakır, çinko, krom, manganez mineralleri ve C vitamini gibi antioksidanlar açısından oldukça zengindir. Yapılan çalışmalarda hiperglisemi kaynaklı oksidatif stresi, inflamasyonu ve hücre ölümünü büyük ölçüde azalttığı görülmüştür. Ayrıca erkeklerde serum total testosteron seviyesini, sperm canlı kalış süresini ve hareketliliğini artırır.
Kabakgiller ailesine ait bir meyve olan karpuz; besin değeri, ferahlatıcı özellikleri ve düşük kalorili içeriği nedeniyle oldukça tercih edilir. Karbonhidrat, diyet lifi, protein, A, B, C vitaminleri ve çinko, magnezyum, potasyum minerallerini içeren karpuzun aslında en önemli bileşiği yüksek miktarda içerdiği likopen adlı antioksidandır.
Karpuz; erkeklerde semen kalitesini artırarak, erektil disfonksiyonu azaltarak ve gonadotropin salgısını iyileştirerek cinsel sağlığını olumlu etkiler. Bu aktiviteler, antioksidan özelliklerine katkıda bulunan fenoller ve flavonoidlerden kaynaklanır. Ayrıca, kadınlarda yumurta hücrelerinde ve erkeklerde testis hücrelerinde serbest radikallerin oluşturabileceği olumsuz etkileri azaltan E ve C vitamini gibi antioksidanları yüksek miktarda içerir.
Özellikle istiridye, binlerce yıldır erkek cinsel fonksiyonlarını önemli ölçüde iyileştirdiği düşünülen bir deniz ürünüdür. Yapılan çalışmalarda, istiridye hidrolizatının erkeklerde testosteron ve nitrik oksit seviyelerini arttırarak ereksiyonu artırdığı görülmüştür. İçerdiği çinko ise libido üzerinde olumlu etkisi olan progesteron seviyelerinin kontrol edilmesinde etkilidir.
Balıkta bulunan omega-3 yağ asitleri ve E vitamini, C vitamini, beta karoten, selenyum, çinko gibi antioksidanlar semen kalitesini iyileştirmede etkilidir. Erkeklerde nitrik oksit üretiminin ve salınımının uyarılması, vazodilatasyona ve testise kan akışının artmasına neden olarak cinsel sağlığı olumlu etkiler. Ayrıca, çoklu doymamış yağ asitlerinden özellikle DHA’nın aşırı kilolu ve obez erkeklerde bile testosteron biyosentezini etkilediği kanıtlanmıştır.
Etli kökleriyle bilinen bir bitki olan ginseng; fiziksel performansı, zindeliği, strese ve yaşlanmaya karşı dayanıklılığı artıran adaptojenik nitelikleri nedeniyle yaygın olarak kullanılan besinlerden biridir. Özellikle, ginseng içeren bileşikler dünya çapında en popüler ve en çok satan bitkisel takviyeler arasında yer alır.
Ginsengin erkeklerde erektil disfonksiyon üzerine etkisini inceleyen pek çok çalışma olsa da 2024 yılında yapılan çift kör, randomize kontrollü bir çalışmada kısırlık sorunu yaşayan erkeklerin ginseng takviyesi ile semen parametreleri ve seks hormonlarında olumlu bir etkiye sahip olabileceği görülmüştür. Ancak kullanılan takviyenin içeriği ve dozu önemli olduğundan bir uzman tarafından değerlendirilerek kullanılması oldukça önemlidir.
Özellikle ceviz başta olmak üzere yağlı tohumlar; omega-3, omega-6, çinko ve B, E vitaminleri içeriği ile cinsel sağlığı olumlu etkiler. Omega-3 yağ asitleri sperm hücre zarının esnekliğini ve hareketliliğini artırır. Çinko içeriği ile testosteron üretimini teşvik ederek sperm gelişimine de katkıda bulunur. Bir antioksidan olan E vitamini, kadında yumurta hücrelerini ve erkekte sperm hücrelerini oksidatif strese karşı korur.
Diyet lifi, folik asit, potasyum, bakır ve B, E, C vitaminlerini içeren avokado özellikle oleik asit açısından zengin içeriği ile sağlığa oldukça faydalıdır. Ayrıca hücresel büyüme ve metabolizma için önemli olan folatı yüksek miktarda içerdiğinden anne adayları için önemli bir besindir.
Avokado; cinsel zevki, arzuyu ve çekiciliği artırabilen fitonutrientleri yüksek miktarda içerdiğinden afrodizyak olarak kabul edilir. Ayrıca zihinsel berraklığı destekleyen ve hayal gücünü geliştiren omega-3 ve diğer yağ asitlerini içermektedir. Buna ek olarak sperm kalitesi ve erkek doğurganlığı için çok önemli olan E vitamini ve çinko açısından zengindir. İçerdiği tekli doymamış yağ asitleri ve çinko, testosteron dahil olmak üzere steroidlerin yapımında etkilidir. Askorbik asit ve tokoferol ise cinsel organları, devam eden oksidatif stresten korur ve bunun sonucunda oluşan inflamasyonu azaltır. Bu nedenle avokadonun afrodizyak etkiye sahip olduğu, cinsel ilişki süresini artırdığı, erken boşalmayı geciktirdiği ve genel olarak daha iyi bir cinsel yaşama katkıda bulunduğu bilinmektedir.
Bağırsak florasında bulunan yararlı mikroorganizmalar olan probiyotikler; gastrointestinal, kardiyovasküler ve bağışıklık sistemi vb. pek çok sistemi olumlu etkileyen bakterilerdir. Probiyotiklerin testosteron seviyelerini artırma mekanizmaları tam olarak anlaşılamamış olsa da bağırsak inflamasyonunu azaltma, bağırsak bariyer fonksiyonunu geliştirme, steroidojenik enzimlerin aktivitesini düzenleme, safra asitleri ve fitoöstrojenlerin metabolizmasını değiştirme gibi mekanizmalar ile cinsel sağlığı olumlu etkilediği düşünülür. Özellikle kısırlık yaşayan erkeklerde yapılan çalışmalar ile bazı probiyotik suşlarının semen kalitesi, sperm hareketliliği ve morfolojisi üzerine olumlu etki yaptığı görülmüştür.
